ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ
Η ψυχαναλυτική θεραπεία
Για να καταλάβουμε την ουσία της ψυχαναλυτικής τεχνικής, ας πάρουμε ένα συγκεκριμένο παράδειγμα. Ας δεχτούμε ότι ένα άτομο που πάσχει από μια ιδεοψυχαναγκαστική νεύρωση (π.χ., πριν κοιμηθεί πρέπει να πλύνει είκοσι πέντε φορές τα χέρια του, επαναλαμβάνοντας κάθε φορά μια ορισμένη φράση) αποφασίζει να πάει στον ψυχαναλυτή.
Η πρώτη επίσκεψη ή συνεδρίαση θα καλυφθεί από τη συλλογή πληροφοριών που αφορούν τον ασθενή και το οικογενειακό περιβάλλον στο οποίο ζει και έζησε. Στη συνέχεια, θα αρχίσει η ανάλυση των ονείρων. Ξαπλωμένος στο πασίγνωστο κρεβάτι, ο ασθενής θα διηγηθεί τα όνειρά του, τις φαντασίες του ή τις παλιές αναμνήσεις του. Μετά ο ψυχαναλυτής θα του υποβάλλει τμήματα του ονείρου ή της φαντασίας και θα τον παροτρύνει να πει ότι περνά από το μυαλό του.
Στη διάρκεια της θεραπείας, ο ασθενής θα ξαναζήσει από την άποψη του ενστίκτου όλη τη ζωή του, αντικαθιστώντας την εικόνα της μητέρας ή του πατέρα με εκείνη του ψυχαναλυτή. Θα υπάρξει εκείνο που στην ψυχανάλυση ονομάζεται ''transfert'', δηλαδή μεταβίβαση στο γιατρό εκείνων των επιθετικών τάσεων που ο ασθενής κρατά κρυμμένες στο υποσυνείδητό του και που προκαλούν τη νεύρωση.
Το transfert μπορεί να είναι θετικό, όταν ο ασθενής ''υιοθετεί'' τον ψυχαναλυτή και καθορίζει μια εύκολη και άμεση σχέση στο συναισθηματικό επίπεδο, ή αρνητικό, όταν ο ασθενής προβάλλει στον ψυχοθεραπευτή την επιθετική του τάση και δε θέλει να καθορίσει καμιά σχέση. Και στη μια περίπτωση και στην άλλη, το transfert έχει σημαντική αξία γιατί επιτρέπει να ανακατασκευαστεί με μεγάλη ακρίβεια ο τύπος συναισθηματικής σχέσης που είχε ο ασθενής με τους γονείς του.
Στη διάρκεια της ψυχαναλυτικής θεραπείας υπάρχει πάντα ένα ''κριτικό'' σημείο και είναι ακριβώς όταν πλησιάζει η στιγμή της επίλυσης της περίπτωσης. Η ανάλυση των ονείρων, των μη εκτελεσμένων πράξεων, των φαντασιών, η ανακατασκευή του παρελθόντος, επέτρεψαν να ανακατασκευαστεί το σημείο όπου πραγματοποιήθηκε το ''εμπόδιο'' που σταματά τη φυσιολογική ανάπτυξη της λίμπιντο. Τα πιο σοβαρά συμπτώματα αρχίζουν να ελαττώνονται και να εξαφανίζονται και να που, ξαφνικά, ο ασθενής θέλει να διακόψει τη θεραπεία.
Αρχίζει να λείπει από τις συνεδριάσεις, αισθάνεται ξαφνικά συναισθήματα απέχθειας προς τον ψυχαναλυτή: με άλλα λόγια, κάνει τα πάντα για να διακόψει τη θεραπεία. Πρόκειται για μια τελευταία προσπάθεια που κάνει το υποσυνείδητο να σταματήσει τις τελευταίες άμυνες. Μόλις ξεπεραστούν αυτές οι τελευταίες, η θεραπεία είναι πλήρης. Όλη η ιδεοψυχαναγκαστική συμπτωματολογία εξαφανίζεται και ο ασθενής μπορεί να χρησιμοποιήσει όλο το δυναμικό του σε μια δημιουργική εργασία, αντί σε μια στείρα επεξεργασία όλο και πιο παράλογων επαναλαμβανόμενων πράξεων.
Μεταξύ των διάφορων μορφών νεύρωσης, οι μόνες που επιδέχονται ψυχαναλυτική θεραπεία είναι εκείνες του transfert (υστερία, αγχώδης νεύρωση, ιδεοψυχαναγκαστική νεύρωση). Οι ναρκισσιστικές νευρώσεις δεν είναι, ή είναι μερικά, θεραπεύσιμες με την ψυχαναλυτική τεχνική, ιδιαίτερα σήμερα που η χρήση ψυχοφαρμάκων επιτρέπει μια ''σχέση'' ακόμα και στις περιπτώσεις σοβαρών σχιζοφρενειών. Το ίδιο μερική είναι και η θεραπεία των σημερινών νευρώσεων.
Η διάρκεια μιας ψυχαναλυτικής θεραπείας είναι εξαιρετικά ποικίλη. Μπορεί να διαρκέσει από ένα ελάχιστο έξι μηνών έως ένα μέγιστο δυο-τριών χρόνων. Μια υπερβολική διάρκεια όμως δε συνιστάται πάντα, γιατί κινδυνεύει να δημιουργήσει, πολύ απλά, μόνο μια καινούρια μορφή νεύρωσης - εξάρτησης από τον ψυχαναλυτή.
Η ψυχαναλυτική θεραπεία
Για να καταλάβουμε την ουσία της ψυχαναλυτικής τεχνικής, ας πάρουμε ένα συγκεκριμένο παράδειγμα. Ας δεχτούμε ότι ένα άτομο που πάσχει από μια ιδεοψυχαναγκαστική νεύρωση (π.χ., πριν κοιμηθεί πρέπει να πλύνει είκοσι πέντε φορές τα χέρια του, επαναλαμβάνοντας κάθε φορά μια ορισμένη φράση) αποφασίζει να πάει στον ψυχαναλυτή.
Η πρώτη επίσκεψη ή συνεδρίαση θα καλυφθεί από τη συλλογή πληροφοριών που αφορούν τον ασθενή και το οικογενειακό περιβάλλον στο οποίο ζει και έζησε. Στη συνέχεια, θα αρχίσει η ανάλυση των ονείρων. Ξαπλωμένος στο πασίγνωστο κρεβάτι, ο ασθενής θα διηγηθεί τα όνειρά του, τις φαντασίες του ή τις παλιές αναμνήσεις του. Μετά ο ψυχαναλυτής θα του υποβάλλει τμήματα του ονείρου ή της φαντασίας και θα τον παροτρύνει να πει ότι περνά από το μυαλό του.
Στη διάρκεια της θεραπείας, ο ασθενής θα ξαναζήσει από την άποψη του ενστίκτου όλη τη ζωή του, αντικαθιστώντας την εικόνα της μητέρας ή του πατέρα με εκείνη του ψυχαναλυτή. Θα υπάρξει εκείνο που στην ψυχανάλυση ονομάζεται ''transfert'', δηλαδή μεταβίβαση στο γιατρό εκείνων των επιθετικών τάσεων που ο ασθενής κρατά κρυμμένες στο υποσυνείδητό του και που προκαλούν τη νεύρωση.
Το transfert μπορεί να είναι θετικό, όταν ο ασθενής ''υιοθετεί'' τον ψυχαναλυτή και καθορίζει μια εύκολη και άμεση σχέση στο συναισθηματικό επίπεδο, ή αρνητικό, όταν ο ασθενής προβάλλει στον ψυχοθεραπευτή την επιθετική του τάση και δε θέλει να καθορίσει καμιά σχέση. Και στη μια περίπτωση και στην άλλη, το transfert έχει σημαντική αξία γιατί επιτρέπει να ανακατασκευαστεί με μεγάλη ακρίβεια ο τύπος συναισθηματικής σχέσης που είχε ο ασθενής με τους γονείς του.
Στη διάρκεια της ψυχαναλυτικής θεραπείας υπάρχει πάντα ένα ''κριτικό'' σημείο και είναι ακριβώς όταν πλησιάζει η στιγμή της επίλυσης της περίπτωσης. Η ανάλυση των ονείρων, των μη εκτελεσμένων πράξεων, των φαντασιών, η ανακατασκευή του παρελθόντος, επέτρεψαν να ανακατασκευαστεί το σημείο όπου πραγματοποιήθηκε το ''εμπόδιο'' που σταματά τη φυσιολογική ανάπτυξη της λίμπιντο. Τα πιο σοβαρά συμπτώματα αρχίζουν να ελαττώνονται και να εξαφανίζονται και να που, ξαφνικά, ο ασθενής θέλει να διακόψει τη θεραπεία.
Αρχίζει να λείπει από τις συνεδριάσεις, αισθάνεται ξαφνικά συναισθήματα απέχθειας προς τον ψυχαναλυτή: με άλλα λόγια, κάνει τα πάντα για να διακόψει τη θεραπεία. Πρόκειται για μια τελευταία προσπάθεια που κάνει το υποσυνείδητο να σταματήσει τις τελευταίες άμυνες. Μόλις ξεπεραστούν αυτές οι τελευταίες, η θεραπεία είναι πλήρης. Όλη η ιδεοψυχαναγκαστική συμπτωματολογία εξαφανίζεται και ο ασθενής μπορεί να χρησιμοποιήσει όλο το δυναμικό του σε μια δημιουργική εργασία, αντί σε μια στείρα επεξεργασία όλο και πιο παράλογων επαναλαμβανόμενων πράξεων.
Μεταξύ των διάφορων μορφών νεύρωσης, οι μόνες που επιδέχονται ψυχαναλυτική θεραπεία είναι εκείνες του transfert (υστερία, αγχώδης νεύρωση, ιδεοψυχαναγκαστική νεύρωση). Οι ναρκισσιστικές νευρώσεις δεν είναι, ή είναι μερικά, θεραπεύσιμες με την ψυχαναλυτική τεχνική, ιδιαίτερα σήμερα που η χρήση ψυχοφαρμάκων επιτρέπει μια ''σχέση'' ακόμα και στις περιπτώσεις σοβαρών σχιζοφρενειών. Το ίδιο μερική είναι και η θεραπεία των σημερινών νευρώσεων.
Η διάρκεια μιας ψυχαναλυτικής θεραπείας είναι εξαιρετικά ποικίλη. Μπορεί να διαρκέσει από ένα ελάχιστο έξι μηνών έως ένα μέγιστο δυο-τριών χρόνων. Μια υπερβολική διάρκεια όμως δε συνιστάται πάντα, γιατί κινδυνεύει να δημιουργήσει, πολύ απλά, μόνο μια καινούρια μορφή νεύρωσης - εξάρτησης από τον ψυχαναλυτή.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου